Hediye ve hükümleri

Hediye ve hükümleri
Sual: Hediye hangi hallerde caiz ve hangi hallerde caiz değildir?

CEVAP
Muteber kitaplarda diyor ki:
1- Hediye veya hibe [bağış] mevcut ve bilinen bir malı birine karşılıksız temlik etmektir. Belli bir karşılık isteyerek vermek de caizdir. Mesela borcunu ödemesini şart etmek caizdir.

2- Karşılık vermek şartı ile yapılan hediye karşılığı verilmedikçe sahih olmaz. Hediyenin ve karşılığının ayrılmadan önce verilmeleri gerekir.

3- (Sen ölürsen benim ben ölürsem senin olsun) diyerek evini birisine vermek bâtıldır.

4- Ali Veliye (Yaşadığın müddetçe evim senin olsun) dese Veli ölünce ev sahibine verilir.

5- (Al sarf et) diye verilip hediye olduğu söylenmeyen para teslim edilince ödünç verilmiş olur. (Al giy) diyerek verilen elbise hediye olur.

6- Hediye verilmeden önce veren vazgeçebilir. Hediye verildikten sonra ancak ikisinin rızası ile vazgeçilebilir.

7- Hafız pazarlık etmeden ALLAH rızası için hatim veya mevlid okursa kendisine verilen hediyeyi alması caiz olur. Az diye itiraz ederse aldığı haram olur.

8- Çocuğun hediye vermesi sahih değildir. Çocuğa verilen hediyenin sahih olması için çocuğun hediye edilen şeyi eline geçirmesi gerekir.

9- Fakir zenginin verdiği sadakayı zengine hediye etse zenginin alması caiz olur.

10- Biri “Bu malı sana hediye ettim” dese öteki de alsa hediye tamam olur.

11- Müşteri malı teslim almadan başkasına hediye edebilir.

12- Henüz ele geçirmeden önce ikisinden birisi ölse hediye bâtıl olur.

13- İki kimse ortak oldukları bir evi birine hediye etseler caiz olur. Bir kimse evini iki kişiye hediye etse caiz olmaz. Çünkü taksimi mümkün olan şeyi hisse-i şayıalı olarak vermek caiz değildir.

14- Gelecek ay başında şu malı sana hediye ettim demek sahih olmaz.

15- Ölünceye kadar nafakasını vermek ve kendine hizmet etmek şartı ile evini birine hediye ve teslim edince hizmete başlarsa evi geri alamaz.
Evini ölünceye kadar içinde oturmak şartı ile satmak fasid ise de hediye etmek caizdir ve evi teslim ettikten sonra geri alamaz. [Mecelle 855.]

16- Hediye verirken malın mevcut olması şart hazır olması şart değildir.

17- Zorla alınan hediye sahih değildir. Mesela bir kimse hanımına (Sana borcum olan mehrini bana hediye etmezsen babanın evine hiç gidemezsin) dese hanımı da hediye etse sahih olmaz. Çünkü kerhen zor ile hediye vermek sahih olmaz.

18- Hediye ancak ele geçince mülk olur. Satın alınan mal ise ele geçmeden önce mülk olur.

19- Ölüm hastası malının üçte birini vârislerinden başkasına bağışlayabilir.

20- Alacağını borçlusuna bağışlayan vazgeçemez. (Alacağım yok) deyince de borç kalmaz.

21- Kazançları şüpheli olan hediyeleşmeli ve ödünç alıp kullanmalıdır! Haramdan geldiği kesin olarak bilinmedikçe hediye gelen şeyler helaldir.

22- Doğacak yavrusu benim olmak şartı ile bu hayvanı sana hediye ettim demek caizdir. Yavrusu da hediye olur.

23- Mehr vermemek şartı ile nikah sahih olur. Fakat sonradan mehrini verir.

24- Müşterinin başkasına satmaması şartı ile bir mal satmak veya başkasına satmamak şartı ile satın almak sahih olup bu şartların hepsi boştur yapılmaz.