Eski insanlar hayvanların gülmediklerini ve ağlamadıklarını sanarak insanı tarif ederken “Hayvan-ı Dahik”; yani “gülen hayvan” diye tavsif etmişlerdir. Çünkü burada insanın maddi yönden hayvanlara benzemesi bahis konusudur. Hayvanların da kalpleri var, ciğerleri var, onlar da insanlar gibi yiyor, içiyor, nesil bırakıyor. Fakat hayvanlar gülmüyorlar, ağlamıyorlar…

Öyle sanıyorlardı da, insanı gülen hayvan diye tavsif ediyorlardı. Şimdi, aslını ararsanız gözyaşı, duygulu bir varlık olan insana mahsus bir şeydir. Nitekim Peygamber Efendimiz (SAV): “ALLAH’ım! Ağlamayan gözden sana sığınırım” diye dua etmişti.

Fakat bazı hâdiseler vardır ki, bizlere zaman zaman hayvanların da ağladıklarını düşündürür. Nitekim harb okulundaki tabîiye hocamız, tatbikatta bize bir vak’a anlatmıştı. Bu vak’a hâlâ hatırımdadır. Şöyle ki;

Bu hocamız balkan harbine iştirak etmişti. Bulgarlara, Yunanlılara, Sırplara mağlup olan Türk ordusu çekilirken hocam da orada bir topçu subayıymış. O zaman şimdiki gibi motorlu vasıtalar olmadığı için topları büyük atlara çektirirlermiş. Trakya’da toprak çok özlü olduğundan çamura saplanan tekerlekleri atlar çekememiş, atlara yardımcı olması için köylerden manda getirip top arabalarına koşmuşlar, arabaları mandalara çektiriyorlarmış.

Bize vak’ayı anlatan subayımız diyordu ki: “Neferlerden birisi yol kenarında bulunan bilek kalınlığında bir ağacı kopararak eline almış, çamura saplanan mandaya bu dikme ile acımasızca vuruyordu. Ben de sürekli; “Vur!.. Vur!.. Vur!..” diye komut veriyordum. Tam bu sırada sopaları yiyen manda bize doğru döndü, “Vur!” emrini benim verdiğimi anlıyor gibi kalabalık içinde yalnız bana gözlerini dikti. Yalvaran gözleriyle öyle bir manâlı bakışla baktı ki; o anda mandanın gözlerinde acıyla dolu göz yaşları hissettim. Belki ağlamıyordu, ama gözleri yaşarmıştı. Ve o yaşarmış gözlerle bana baktığı zaman, o bakışlar içime işlemişti. Manda, bakışlarıyla bana diyordu ki: “Ey subay! Sen emir veriyorsun, ben de gücümün yettiği kadar çekmeye çalışıyorum. Daha niçin bu kadar vurarak bana eziyet ediyorsusnuz?..”

Komutanımın anlattığı bu hadiseyi hiç unutmuyorum. Dolayisiyla o göz yaşları, eski insanların sandıklarının aksine, beni hayvanların da ağladıklarına inandırmıştı. Bu bir görüş ve seziş işidir.

))